HONDERD SOORTENDAG NAJAAR: Meer Gestreepte strandlopers dan Merels, meer Kerkuilen dan Tureluurs!

Nadat we al jaren zeer succesvolle edities van deze excursie beleven in het voorjaar (mei), besloten we dit jaar de lat eens flink hoog te leggen. September is een mooie maand om vogels te kijken, maar vooral omdat je kans maakt op kwaliteit in de vorm van schaarse najaarsdoortrekkers. Kwantiteit is echter een heel ander verhaal. Vogels zingen niet meer, vele broedvogels zijn inmiddels verdwenen terwijl de echte wintergasten nog niet zijn gearriveerd, kortom: objectief gezien is het misschien niet meteen een logische combinatie, deze maand en deze excursie. Toch geloven we dat het concept in principe in elke maand van het jaar moet kunnen slagen en wellicht gaan we dat, gezien de populariteit van deze excursie, ook gewoon eens een jaartje proberen: twaalf edities in elk van de twaalf maanden. Het lijkt mij persoonlijk een geweldige uitdaging die gegarandeerd een waanzinnige serie excursies gaat opleveren met een jaarlijst om de vingers bij af te likken! Voor de mensen die nog nooit zijn mee geweest: het idee van de honderd soortendag is om rustig maar wel fanatiek een lange dag vogels te kijken in enkele van de beste vogelgebieden van Noord-Nederland (dé regio waar je vele verschillende habitats relatief dichtbij elkaar vindt), op zoek naar een zo lang mogelijke daglijst. We haasten niet (dat hoort niet bij vogelen), nemen overal genoeg tijd om te zoeken en zelfs wat te fotograferen, maar doen wel ons best om alle soorten die enigszins mogelijk zijn te zien en/of te horen (andere zintuigen hebben we tot nu toe nog nooit hoeven gebruiken en dat willen we ook graag zo houden ;-)). En daarbij heb je alle vogels nodig, zeldzaam en doodgewoon. Zo kan het dus zo maar gebeuren dat je een dag lang geen Waterhoen tegenkomt en wanneer dat dat uiteindelijk wel gebeurt, wordt ook die soort met enthousiasme ontvangen. Het is niet alleen heel leuk, leerzaam en soms humoristisch (het kan soms echt ongelofelijk lang duren voor de gewoonste soort op de lijst verschijnt), het levert eigenlijk altijd ook wat leuke verrassingen op omdat iedereen de hele dag lekker blijft zoeken en probeert scherp te blijven tot het eind.

Gisteren (zaterdag 12 september) stond dus de eerste najaarseditie op het programma en vertrokken twee busjes vol enthousiaste deelnemers en twee gidsen (Lazar Brinkhuizen en ik zelf) vanuit startpunt Assen (waar we o.a. al STAARTMEES en ZWARTE ROODSTAART konden noteren)eerst richting de noordzijde van het Fochteloërveen.

Een van de eerste soorten van de dag: Staartmees (Foto: Tanja de Leeuw)

Wil je nog een beetje kans maken op activiteit bij bosvogels, dan moet je daar op een dergelijke dag wel mee beginnen en dat bleek ook vandaag een juiste gedachte. Voor september konden we een aardig rijtje soorten noteren, al moet wel gezegd worden dat we de meeste soorten alleen hoorden roepen. Hoogtepunten waren ZWARTE SPECHT en BOOMVALK, maar ook ZWARTE MEES, GLANSKOP, GOUDVINK, GOUDHAAN, GEELGORS en SIJS zijn soorten die je niet bij voorbaat kunt aankruisen. Op weg naar, tijdens en vlak na de koffiestop in het veen konden we, dankzij een oplettend tweede busje, ternauwernood een juveniele GRAUWE KLAUWIER noteren, vloog er zowaar een PONTISCHE MEEUW over (net echt een plek waar je deze soort verwacht) en was het domweg genieten van een schitterend paartje KRAANVOGELS met jong (scherp, Peter!)! Ook een roepende BOOMKIKKER was verrassend, maar het beestje in de braamhaag lokaliseren bleek net iets te veel van het goede.

Kraanvogels met in het veen geboren jong.

De eerste verplaatsing van de dag leidde ons naar polder Matsloot, waar het wat rustiger was dan verwacht en gehoopt, mede door de dreigende luchten en net iets te harde wind. Toch konden we hier de eerste steltlopers bijschrijven (o.a. BOSRUITER, WITGAT en KLEINE PLEVIER) en was de hoofdrol weggelegd voor twee jagende en daarbij soms biddende IJSVOGELS! Verder hoorden we hier nog wat BAARDMANNEN en een WATERRAL en dobberde er een DODAARS tussen de vele KRAK- en SLOBEENDEN.

IJsvogel

Het Zuidlaardermeer is altijd een gebied waar je leuke soorten kunt verwachten, maar in de afgelopen week bleek het Dannemeer eigenlijk steevast interessanter. We besloten dan ook om die plek vandaag te prefereren boven het oude, vertrouwde Zuidlaardermeer. Of dat een juiste keuze was, zullen we nooit weten. Wat we wel weten is dat het Dannemeer werkelijk geweldig was! De voornaamste reden om dit gebied aan te doen was natuurlijk de aanwezigheid van liefst drie zeldzame GESTREEPTE STRANDLOPERS, een nieuwe soort voor velen. Het bizarre was dat we er uiteindelijk VIER telden en dus ons steentje hebben bijgedragen om dit toch al unieke geval nog een stukje unieker te maken. Slechts één keer eerder zijn er meer Gestreepte strandlopers gezien op een locatie in Nederland; in 2013 zaten er vijf in de Ezumakeeg, maar voor zo ver ik me kan herinneren zaten die niet op zo weinig vierkante meters als deze vier hier. Drie jonge vogels hielden zich namelijk steeds in elkaars onmiddellijke nabijheid op, terwijl de adulte vogel zich aan de andere kan van het pad bevond (je hoefde je alleen maar 180 graden te draaien om 'm te zien). Het lukte ons om drie vogels op een foto te krijgen, later die dag maakte lokale vogelaar Willem Wind toch een plaatje met vier vogels bij elkaar; geweldig en memorabel!

Één Gestreepte strandloper...
Twee Gestreepte strandlopers...
Drie Gestreepte strandlopers...
En dat is VIER! Foto van later op de dag door Willem Wind.
En nog een vluchtplaatje. Tijdens de korte vluchten werd er ook flink geroepen; een leuk en herkenbaar geluid!

Naast deze zeldzame soorten was er nog veel meer te genieten. Op steltlopergebied zagen we o.a. BONTBEKPLEVIER, KROMBEKSTRANDLOPER, KEMPHAAN en KLEINE STRANDLOPER, er vlogen tientallen LEPELAARS rond, sommige deelnemers zagen kortstondig een PAAPJE en Lazar vond een