VOGELRIJK AFSLUITDIJK: OP DE VLUCHT!
- Martijn Bot
- 43 minuten geleden
- 7 minuten om te lezen
TWEEDAAGSE MINIBUSEXCURSIE, ZATERDAG 7 EN ZONDAG 8 FEBRUARI 2026
Mensen die wel eens mee zijn geweest op een minibusexcursie weten inmiddels dat flexibiliteit altijd een belangrijk ingrediƫnt is. Dat maakt dat geen enkele excursie een kopie is van de vorige of een draaiboek voor de volgende. Ik bepaal altijd aan de hand van de actuele omstandigheden in combinatie met de recente waarnemingen wat voor de excursiedag de grootste kansen biedt op mooie soorten of specifieke vogels die de deelnemers hopen te zien.
Ik ben dus wel gewend om plannen last minute nog om te gooien, maar de afgelopen tweedaagse was zelfs voor mij wel even schakelen. De reden/boosdoener: hardnekkige mist. Jawel, na weken van kou, gladheid en sneeuw kreeg Noord-Nederland, alsof het nog niet genoeg was geweest, nu te maken met een langdurige periode met mist. En wederom baadde het zuiden van het land in de voorjaarszon; het is toch niet eerlijk ;-).
Hoe dan ook: de mist zorgde ervoor dat de plannen radicaal om moesten en we ons dus af en toe vluchtelingen voelden. Want het idee van de (nieuwe) tweedaagse Vogelrijk Afsluitdijk was om op de eerste dag te spenderen aan de Friese kant (dus langs de Wadden- en IJsselmeerkust en in de aangrenzende polders) om de tweede dag de Kop van Noord-Holland aan te doen.
Toen we elkaar op het startpunt hadden getroffen, bleek al snel dat het zicht in heel Friesland rond de 100 meter was en ook leek te blijven. We probeerden het nog even rond Kornwerderzand, alwaar we nog wel wat Grote zaagbekken en een Houtsnip zagen, maar met name boven open water was er geen hand voor ogen te zien. De mistkaarten toonden aan dat er in Noord-Holland meer kans was op wat gaten in de brei, dus staken we al meteen de Afsluitdijk over. En het bizarre was dat bij het passeren van het bordje Den Oever ineens de hemel openbrak! We hadden zicht en zagen vogels; wat een opluchting! De eerste leuke soort was een man Topper in de Zuiderhaven. Vervolgens zakten we zuidwaarts af langs de dijk.
Toen we daar reden, gingen mijn gedachten al snel terug naar een jaar of 20 geleden. Wanneer er destijds omstandigheden waren met sneeuw en ijs, was dit de plek waar we dan vaak een dagje heen gingen om snippen te kijken. De kwelslootjes, met name die rondom de boerderijen, bleven vaak lang open en waren dan dƩ plek om snippen aan de grond te zien. Ik was benieuwd of die vogelwetten anno 2026 nog steeds zouden gelden. We hebben nu bovendien nog een extra wapen om in de strijd te gooien: de warmtebeeldcamera.
De eerste slootjes, die nog in open terrein lagen, leverden nog weinig op. Wel troffen we vier Baardmannen (twee paartjes) die foerageerden in een smalle rietkraag maar desalniettemin lastig vast te leggen bleken.
Bij de eerste grote boerderij met veelbelovende sloten moest ik, met de beelden van 'vroeger' in mijn achterhoofd wel stoppen. En het bleek niet voor niets, want een Waterral was de eerste soort die in de warmtebeeldcamera oplichtte. Bij het kijken naar deze soort, vond ik ook een Houtsnip in de houtwal rondom de boerderij. Echt lekker was deze niet te zien, dus het kostte flink wat moeite om 'm iedereen aan te duiden.
Terwijl de deelnemers nog worstelden met de houtsnip, scande ik alvast wat andere slootjes rond de boerderij. Twee watersnippen en een uit de sloot opvliegende houtsnip waren al een mooi voorteken, maar al snel verscheen er een vorm in de warmtebeeldcamera die ik deze winter al vaker had gezien en dus meteen herkende: een Bokje! Snel riep ik de groep en voorzichtig benaderden we de vogel. Maar zoals het de soort betaamt, vertrouwde deze geheel om z'n camouflage en konden we 'm rustig benaderen en uiteindelijk fenomenaal bekijken. Wat een heerlijke soort is het toch en wat maakt mijn hart steeds weer een sprong wanneer ik er eentje in de kijker krijg. Het is zo'n vogel waarvan je nooit genoeg krijgt; ze zijn verslavend! En aan het enthousiasme van de rest te horen, was het wel duidelijk dat mijn mening breed werd gedeeld ;-)
Een ronde door de polders bracht nog mooie groepen Toendrarietganzen, een groep Kramsvogels, nog een Waterral en een groep Wilde zwanen.
Vervolgens zetten we koers richting Hippolytushoef, waar het werkelijk miegelde van de ganzen. Sowieso leek het een enorm goede dag voor overtrekkende ganzen te zijn; constant vlogen er grote V's van vooral Kol- en Brandganzen over. Maar aan de grond was het ook druk. We vermaakten ons dan ook een flinke tijd met een tapijt Rot- en Brandganzen, waar we uiteindelijk een Roodhalsgans (nog zo'n absolute winterfavoriet!) en een Zwarte rotgans, alsmede een vermoedelijke hybride Rotgans x Zwarte rotgans uit wisten te vissen. Vanwege het reliƫf in het landschap is het goed mogelijk dat we ook nog wel wat hebben gemist.
Zoals iedereen weet gaat het niet lekker met Patrijzen in Nederland. Er is nog maar een klein aantal bolwerkjes en Wieringen is daar een van. Toch zijn ze hier ook geen ABC-tje, maar we zoeken er altijd naar wanneer we in het gebied een excursie hebben. En we hadden weer eens succes. Wat heet: we vonden een klucht van maar liefst 13 exemplaren! Ik kan me niet heugen wanneer ik voor het laatst zo'n grote groep heb gezien. Geweldig!
Het leuke is dat wanneer je in de mist begint, een middag in de zon en vol vogels ineens als een geschenk voelt en je dus alsnog met een fijn gevoel naar het hotel terug kunt keren. Aan de Friese kant van de Afsluitdijk, waar het hotel zich bevond, bleek het nog steeds potdicht te zitten, wat natuurlijk wel deed vrezen voor de dag van morgen. We probeerden op de terugweg nog op goed geluk een Roerdomp te vinden in wat rietkragen langs de weg. Deze kregen we niet, maar in plaats daarvan vonden we wel een Grote gele kwikstaart als dagafsluiter. Ook goed!
Dag 2
Het lag al in de lijn der verwachtingen: het was flink mistig toen we opstonden en uit het raam keken. Aan het diner hadden we al een plan B besproken: Noord-Nederland zou 'm waarschijnlijk niet worden, dus als we op safe wilden spelen en gewoon lekker wilden vogels kijken, zouden de Oostvaardersplassen misschien wel de beste optie zijn. Dus zetten we koers richting het zuiden, maar bij het naderen van Lelystad was er nog steeds niets veranderd in de zichtsituatie: je zag maar bitter weinig... Tijdens een eerste wandeling, tegen beter weten in, zakte de moed wel een beetje in de schoenen. Gelukkig zagen we nog wel een mooie groep Nonnetjes, enkele Waterrallen en drie Appelvinken, maar wat zouden we met de rest van de dag aan moeten?
Gelukkig troffen we een andere vogelaar, die ons wist te melden dat het bij Almere stralend zonnig was! We konden het nauwelijks geloven, maar het was de moeite van het proberen waard. Maar het bleek daadwerkelijk zo te zijn: halverwege Lelystad en Almere knalde het open en toen we bij de Pampushaven, de hotspot voor eenden, aankwamen, leek het wel lente! Bizar en heel fijn tegelijk en het feestje was compleet toen we, na wat zoek- en wandelwerk, uiteindelijk het vrouwtje Buffelkopeend en de man IJseend prachtig wisten te zien. Ook meerdere Toppers, Grote zaagbekken en Pontische meeuwen waren hartstikke leuk!
Een jaar of vijftien geleden begon ik me vast te bijten in en in hoge mate te interesseren voor meeuwen. Na enkele jaren fanatiek bestuderen, ben ik inmiddels verslingerd aan ze. De Vaart in Almere is een plek waar je ze vaak heel mooi kunt bekijken en het is een van de absolute toplocaties voor Pontische meeuwen van alle leeftijden. Als we tijdens een excursie in de buurt zijn, rijd ik er vaak even langs en dring ik mijn excursiedeelnemers enkele Pontische meeuwen op. Ook tijdens de jaarlijkse meeuwenherkenningsdag komen we hier terecht. Ook op deze dag waren er weer vele 'Ponten' te zien, maar landde er, net toen iedereen weer in de minibus zat, zowaar een volwassen Geelpootmeeuw op de bult! Om onduidelijke reden vloog deze meteen weer op, bleef lang boven ons hoofd rondvliegen (iedereen kon 'm in ieder geval zien) om precies achter een zandbult uit zicht weer te landen. Beetje jammer, maar toch is het een erg fijne waarneming van een soort die ik buiten de zeetochten (vooral die vanuit Scheveningen) maar heel weinig zie en waar ik heel blij van word!
We besloten de middag af te sluiten langs de Oostvaardersdijk, alwaar de mist weer gevaarlijk dichterbij leek te komen. Gelukkig was het eerste, meest zuidelijke uitkijkpunt nog zeer productief, met o.a. Bruine- en Blauwe kiekendieven, Cetti's zangers, flink wat Raven, 10+ Wilde zwanen en een jagende, volwassen Zeearend.
Noordwaarts werd het al snel kouder en grijzer en nam de vogelactiviteit snel af. Een Havik was de laatste noemenswaardige soort van deze tweedaagse, die dus heel anders verliep dan in de excursiebeschrijving vermeld stond... Maar je moet soms wat!
Deelnemers: dank voor de gezelligheid en het enthousiasme. Ik kijk, ondanks alles, terug op een heel erg leuk weekend met uiteindelijk toch flink wat prachtige soorten. Volgend jaar proberen we het gewoon weer; hopelijk hoeven we dan de pot met flexibiliteit niet helemaal op te gebruiken!
Opmerkingen