FRIESE IJSSELMEER- EN WADDENKUST: VEEL VOGELS ONDER DE ZON!
- Martijn Bot
- 3 dagen geleden
- 4 minuten om te lezen
MINIBUSEXCURSIE, WOENSDAG 14 JANUARI 2026
De Friese IJsselmeer- en Waddenkust is een van mijn favoriete (winter)bestemmingen. De streek in de driehoek Harlingen-Workum-Sneek is altijd zeer vogelrijk, kent prachtige vergezichten en is doorgaans goed voor wat leuke krenten.
De eerste van twee winterexcursies bewees dit eens te meer. Bovendien kregen we, vrij onverwacht, een prachtig heldere en zonnige dag opgediend, wat het allemaal nog een tikkeltje aangenamer maakte.
We startten met een blik over de dijk nabij onze ontmoetingsplek. Al meteen viel mijn oog op het befaamde tapijt met Toppers, een soort die als een echte specialiteit voor deze hoek van Nederland aangemerkt kan worden. Jaarlijks overwinteren vele duizenden vogels ergens in de nabijheid van Kornwerderzand. De zeer compacte groepen verplaatsen wat afhankelijk van weer, wind en getij, dus het is altijd even afwachten waar ze te vinden zijn. In dit geval hadden we de club snel gelokaliseerd en hoewel er onmogelijk echt dichtbij te komen was, is het een aanblik die indruk maakt en bij blijft. Om hoeveel vogels het gaat, is onmogelijk te zeggen. 10.000? 15.000? 20.000, misschien? Verder kregen we al meteen een overvliegend groepje Kleine rietganzen in de kijker (ook een lokale winterspecialiteit) en zagen we vanaf de dijk aan de binnen- en buitenkant o.a. Lepelaars, Kemphanen, Kanoeten, twee Slechtvalken, Bontbekplevieren, Kluten en een verder een hele reeks aan algemene soorten van water, riet en Wad.
Omdat Ruigpootbuizerds tegenwoordig akelig zeldzaam aan het worden zijn en de soort zodoende op het denkbeeldige verlanglijstje van meerdere deelnemers stond, besloten we eerst een poging te wagen om een jonge, overwinterende vogel in de (relatieve) nabijheid op te zoeken. Dat viel niet echt mee. Dat wil zeggen: de vogel was redelijk snel gevonden, maar bleef op net iets grotere afstand dan we hoopten. We zagen 'm dus, zowel vliegend als zittend op verschillende hekken, maar ietsje dichterbij zou leuk geweest zijn. Aldus Rupsje Nooitgenoeg ;-). Tijdens het zoeken en de koffie in deze polder zagen we verder o.a. Goudplevieren en vele 'gewone' Buizerds en Torenvalken. De Ruigpootbuizerd had duidelijk een muizenrijke polder gevonden!
Vervolgens gingen we op zoek naar de soort die we dus al overvliegend hadden gezien, maar die we graag nog wat beter wilden bekijken: Kleine rietgans. Dit is dus ook een Friese winterspecialiteit, hoewel de aantallen jaarlijks kleiner worden. Toen ik hier 25 jaar geleden voor het eerst kwam, verbleven hier nog duizenden Kleine rietganzen. Tegenwoordig gaat het, vanwege verplaatsing van overwinteringsgebied en zachter wordende winters, nog om tientallen tot hooguit enkele honderden exemplaren. Desalniettemin is dit nog steeds een betrouwbare plek om de soort (vaak mooi dichtbij) te bekijken. Ook vandaag kostte het weinig moeite om wat groepen te vinden.
Even een kleine noot aan gebruikers van Merlin: deze app heeft de afwijking dat vele ganzen het label 'Kleine rietgans' opgeplakt krijgen. Het is echt een van de 'bugs' van de app. Geloof dit dus niet zo maar zonder dat je de vogels ook daadwerkelijk gezien hebt. Kleine rietganzen zijn echt niet algemeen en zeker niet zo algemeen als Merlin doet voorkomen...
Rondom Kornwerdezand is het altijd leuk en relatief makkelijk om de verschillende soorten 'wintereenden' te vinden. Rondom de sluizen en langs de parallelweg zagen inderdaad de drie zaagbekken (Grote- en Middelste zaagbek en Nonnetje), maar ook Brilduikers en wederom veel Toppers, samen met vooral aardige aantallen Kuif- en Tafeleenden. Ook troffen we zeker twee rondvliegende Houtsnippen, die de winteronrust nog een beetje in het lijf leken te hebben. Een vloog zo vlak voor ons langs dat we 'm bijna uit de lucht hadden kunnen pakken!
Langs de dijk reden we, door Makkum, zuidwaarts en maakten een wandelingetje naar de vogelhut bij Piaam. Voor de hut lag echter nog teveel ijs, dus de vogels zaten daardoor op wat grotere afstand. Wel was het constante 'getrompetter' van de aanwezige Kleine- en Wilde zwanen prachtig. Het weergalmde indrukwekkend in het verstilde winterlandschap. Verder moesten we het hier doen met een roepende Cetti's zanger, krijsende Waterrallen en een Toendrarietgans, die in z'n eentje en constant roepend rondjes vloog boven de polder. Als 'ie soortgenoten zocht, had 'ie beter kunnen vertrekken, aangezien deze hoek vooral het domein is van Brand-, Kol- en Rotganzen...
De middag was inmiddels flink gevorderd en we hadden alleen nog tijd voor de Workumerwaard. De polder zelf bleek nog aardig rustig, op redelijke aantallen Wulpen na. Het water eromheen zat wel ramvol met eenden. Smienten waren in overtal, maar ook de andere algemene soorten alsmede wederom Kleine zwanen waren ruim vertegenwoordigd. Op deze wederom vogelrijke plek zagen we de zon langzaam in het IJsselmeer zakken en was het tijd om de dag een dag te noemen. Ondanks dat we niet gek veel echte verrassingen zijn tegengekomen, was het mooi en fijn om buiten te zijn. Gelukkig is bij vogels kijken de zoektocht even leuk en ontspannend als het daadwerkelijke vinden, dus je hoort ons niet klagen ;-)
Mocht je ook een keer de vogelrijkdom in dit prachtige gebied willen ervaren en in de massa's vogels mee willen zoeken naar de leuke winterkrenten: we duiken deze winter nog Ć©Ć©n keer deze hoek van Friesland in en op die excursie is nog plek: https://www.birdingholland.nl/details-en-registratie/minibusexcursie-friese-ijsselmeer-en-waddenkust-2026-01-30-09-30
Opmerkingen