VERRASSINGSDAG NOORD-NEDERLAND: ZONNIGE DAG KRENTENPAP!

MINIBUSEXCURSIE, MAANDAG 29 SEPTEMBER 2025

Is niet elke dag vogels kijken een verrassingsdag te noemen? De vraag stellen is 'm beantwoorden: natuurlijk! Juist dat verrassingselement maakt dat wij vogels prefereren boven vliegtuigen. Maar doorgaans weet je vooraf zelf wel wáár je op zoek gaat naar de verrassingen. Tijdens een verrassingsdag is ook dat voor de deelnemers, en vaak tot op het laatste moment ook voor mezelf, een verrassing. De omstandigheden, verwachtingen en recente waarnemingen bepalen waarnaar de minibus, vanaf het centrale ontmoetingspunt, koers zal zetten.

Gisteren (maandag) beloofde een zeer rustige en overwegend zonnige nazomerdag te worden. Dat, in combinatie met de najaarstrek en de afwezigheid van een soort waar we eigenlijk niet omheen zou kunnen, maakte dat de keuze voor de Waddenkust en Lauwersmeer misschien niet de meest originele, maar wel de meest kansrijke was.

Dat ging het dus worden: noordwaarts vanaf ontmoetingsplek Drachten. Dat wil zeggen: het is dat de routeplanner ons vertelde dat we richting de kust reden, want vaststellen konden we het zelf niet. We zagen bijna letterlijk geen hand voor ogen vanwege zeer dichte mist... Als je iets op een vogeldag niet moet hebben, is dat het wel, maar toch was er geen reden tot paniek. Alles wees erop dat het slechts een kwestie van tijd zou zijn voor de waas voor onze ogen zou optrekken en dat bleek ook. Toen we aankwamen aan de zuidwestkant van het Lauwersmeer, onze eerste bestemming, was de zon al hard z'n best aan het doen.

We besloten te starten met een flinke wandeling, aangezien al snel duidelijk was dat er trek aan de gang was van zangvogels. Dan moet je dus lekker buiten struinen en de oren en ogen open houden; in het najaar kan elk bosje de verrassing herbergen die je tijdens een verrassingsdag wilt afdwingen!

En eigenlijk kregen we de grootste verrassing van de dag al meteen in het begin opgediend. Stel je voor: een bladstil rietveld met wat laatste nevelflarden, de zon die daar doorheen aan het prikken is en een gouden waas over het gebied uitsmeert, Baardmannen die overal om ons heen rondvliegen en in de struikjes poseren, de eerste groepen Kolganzen die vanuit het noordoosten aankomen en de soundtrack van de herfst vormen en ineens, in deze toch al prachtige najaarsscène, klinkt het heldere, hoge en onmiskenbare 'pssieieieieuww' van een Buidelmees! En daarna van twee Buidelmezen! Eerst zien we alleen een vogel vliegen, maar even later ploft er een jong exemplaar vlak voor ons in een struikje om daar ongeveer een minuut lang de show te stelen. Dit zijn ze, de verrassingen waar wij heel blij van worden! Misschien niet megazeldzaam, maar het hele tafereel, de hele sfeer, de hele setting: dit is wat vogels kijken zo mooi maakt!

Jong vrouwtje Buidelmees

Om nog even terug te komen op die Baardmannen: dat was toch ook wel een show op zich. Niet vaak heb ik zo makkelijk, zo mooi en zo veel Baardmannen in korte tijd gezien. Ze waren letterlijk alom aanwezig. Waar je soms flink moeite moest doen, konden we vandaag het gemiddelde der Baarmannenwaarnemingen flink optrekken! Met dank aan het rustige, windstille en zachte weer, natuurlijk!

Baardmannen

Een andere in het oog springende soort was Zwartkop. Er was duidelijk beweging van deze soort. Ze waren in vele besdragende struiken aanwezig, met als hoogtepunt een plek waar er zeker 15 bij elkaar zaten. Uiteindelijk trokken ze allemaal, struikhoppend, verder. Ook Goudhanen en Tjiftjaffen waren makkelijk te vinden, maar helaas troffen we geen van hun zeldzamere familieleden aan. Andere soorten die we troffen tijdens de wat langere wandeling dan vooraf bedacht (zo gaat dat als het leuk en spannend is): Cetti's zangers (die hebben Lauwersmeer inmiddels echt wel flink gekoloniseerd!), Waterrallen, meerdere Kleine karekieten, de eerste Keep van het najaar en een roepende IJsvogel.

Aan de Groninger zijde van het Lauwersmeer waren het eens niet de steltlopers die de show stalen, maar roofvogels. Zeearenden, Slechtvalken en Bruine kiekendieven waren al leuk, maar een jagende, juveniele Visarend was toch wel een verrassing. De vogel kwam nogal treuzelend aangevlogen, maar eenmaal boven het water was de eerste poging raak en werd en een kleine vis naar boven gehaald. Deze werd vervolgens vlotjes verorberd, waarna een tweede jachtsessie zo lang zonder resultaat bleef, dat we toch maar besloten te vertrekken. Verder zagen we hier wederom veel Baardmannen, maar ook Brilduikers, Goudplevieren, Kemphanen en, wederom verrassend: een Bokje! De vogel werd door een maaimachine uit een sloot opgestoten en vloog vlak voor ons langs om snel weer in te vallen. Leuk!

Onvolwassen Zeearend; waarschijnlijk derde kalenderjaar.

Juveniele Visarend

Duik!

Plons!

Raak!

Uitbuiken.

Juveniele Slechtvalk

In de haven was de Zeekoet nog steeds aanwezig, evenals de vele Steenlopers op de steigers. Overigens troffen we op weg naar de haven zomaar nog een Visarend aan! Deze vloog recht over de auto, maar vanwege een achterligger konden we niet op tijd stoppen. Had dat wel gekund, dan waren de foto's nog een stuk beter geweest dan hierboven; hij kwam echt dichtbij langs!

Na een sanitaire stop besloten we een alles of niets poging te wagen om de Bladkoning, die al drie dagen in eenzelfde struikencomplex aanwezig was geweest, in beeld te krijgen. Dat lukte uiteindelijk wonderwel, maar een foto zat er ditmaal niet in. Dat wil zeggen: er staat ergens een groen vlekje op, maar dit mag zelfs de naam bewijsplaatje niet dragen...

Verder waren hier ook Goudhanen, een IJsvogel en een langsvliegende Grote gele kwikstaart de moeite van het vermelden waard.

Wel mooi scherpe blaadjes!

Het laatste uurtje spendeerden we op de Waddendijk, de kwelders overziend. Het licht was prachtig en er zaten genoeg vogels, maar niet de soorten die lang zullen bijblijven. Lepelaars, Zwarte ruiters, Tapuiten, Bonte strandlopers, Wulpen, Groenpootruiters, Bontbekplevieren: vermakelijk, en er kan zomaar iets anders, iets opmerkelijks tussen lopen. Maar dat was helaas niet zo ;-)

Juveniele Zwarte ruiters (en een Kokmeeuw)

Maar er was geen enkele reden tot klagen: het was een prachtige dag met mooie pap en veel krenten in één van de mooiste gebieden van het land! Dank aan iedereen die erbij was voor het enthousiasme en de gezelligheid!