TARIFA EN COTO DOÑANA, DAG 5, 6 EN 7
SAMENWERKINGSREIS BIRDINGBREAKS.NL / BIRDINGHOLLAND.NL, 22-29 SEPTEMBER 2026
Dag 5
Deze reis bestaat uit twee delen. Het belangrijkste deel speelt zich af rondom Tarifa, met als hoofddoel de roofvogeltrek langs en rond de Straat van Gibraltar. Vandaag was de laatste dag van datt eerste deel. Helaas was de oostenwind (Levante) weer dermate hevig dat er van mooi zichtbare trek weinig sprake was. We mogen ons dus achteraf gelukkig prijzen dat we in ieder geval de vrijdag hebben kunnen meepikken! Dat was de enige dag waarop we met de boten konden uitvaren en de enige dag met echt stevige roofvogeltrek! Gelukkig zijn er genoeg alternatieven voor leuke soorten en gebieden in de regio en twee daarvan vormden het menu voor vandaag.
We startten met het gebied La Janda, het gedraineerde wetland dat nu vooral landbouwgebied is geworden. Nog steeds is er relatief veel water aanwezig, maar liggen er ook her en der uitgestrekte droge en ruige stukken land tussen. Deze combinatie maakt dat het gebied behoorlijk soortenrijk is en dat een rustig ritje over de hobbelige, onverharde wegen zeer de moeite waard kan zijn. Ook hier waaide het bijzonder hard en steeg de temperatuur al snel weer naar boven de 30 graden. Het werd dus wel weer een beetje vogels kijken met hindernissen. Desalniettemin leverden enkele uren in het gebied soorten als bijvoorbeeld Grauwe kiekendief, Kleine torenvalk (vele, bijna alle jonge/onvolwassen vogels), Spaanse mus (vooral vliegend, bovenin struikjes zitten was geen optie), Kalanderleeuwerik (een fikse groep op afstand boven een steppe-achtig veld), Grauwe gors, Wespendief, Slangen- en Dwergarend, Vale gier, Graszanger, Zomertortel, een donkere vorm Bruine kiekendief (na de fabelachtige witte Slangenarend een tweede, afwijkende kleurvariant) en Grijze wouw op. Daarnaast zagen we in de luwte van enkele struiken zowel Purperlibel als Noordelijke bandgrondlibel.
Ergens halverwege de middag verlieten we het gebied en reden een flink stuk oostwaarts naar de havenstad Algeciras. In een wijkje hier wilden we namelijk proberen om, na de Grauwe buulbuul, een tweede 'overschietende' Afrikaanse zangvogel te vinden. Huisgorzen, want daar ging het om, zijn algemeen in Noord-Afrika en houden zich daar vooral op in de bebouwde kom. In Algeciras bevindt zich inmiddels een handjevol exemplaren in een wijkje dat verrassend veel op een Noord-Afrikaans stadje lijkt. Het is alsof ze daar toch een beetje dezelfde sfeer en bebouwing hebben opgezocht als thuis! Vogels kijken brengt je soms op bijzondere plekken, en zo slenterden wij dus pardoes, behangen met optiek en camera's, door de nauwe straatjes van deze grote Zuid-Spaanse stad. Boven ons hoofd zweefden vele Dwergarenden (ook rondom Gibraltar is de trek nog steeds overweldigend) en al snel zat ook de doelsoort letterlijk voor ons. Midden op straat zat een Huisgors wat te poetsen totdat er een motor 'm bijna overreed. Na zijn of haar opvliegen hebben we niets meer gezien, maar het was prima: de buit was binnen!
We sloten de dag af aan de monding van de Belmonterivier. Hier troffen we niet heel veel geks aan. Wat soorten steltlopers (o.a. Zilverplevier, Regenwulp, Strandplevier), een Kuhls pijlstormvogel die een vis ving en in wat boompjes langs de 'boulevard' o.a. Bonte- en Grauwe vliegenvangers.
Dag 6
Vandaag verplaatsen we ons van het heerlijke hotel nabij Tarifa naar een nieuw stekkie aan de Atlantische kust in Chipiona. Hier verblijven we de laatste twee nachten om zo iets dichterbij zowel Doñana als vertrekplaats Sevilla te zijn.
De rit erheen werd behoorlijk vertraagd vanwege een processie waarin we belandden. Verkeersaders worden in Spanje in zo'n geval zonder pardon en zonder aankondiging een paar uur volledig afgesloten; een heilige heeft altijd voorrang. En als je eenmaal in de verkeersopstopping zit, is omkeren en zoeken naar een alternatief vaak ook niet meer mogelijk. We hebben ons dus maar neergelegd bij de situatie en genoten van een stukje typisch Spaanse cultuur. Gelukkig vlogen er ter afleiding zo af en toe nog wat Dwergarenden, Slangenarenden, Vale gieren en Zwarte ooievaars over. Met drie kwartier vertraging konden we dan toch onze weg richting in eerste instantie de baai van Cádiz vervolgen. Rond het middaguur maakten we daar een wandeling en zagen o.a. Reuzenstern, Dwergstern, vele Regenwulpen, 5 Visarenden, een Kleine zwartkop, wat Zwarte ruiters en een aardige selectie aan andere steltlopers. Ook de Afrikaanse wenkkrabben waren in grote getale aanwezig.
De volgende stop was in een urbanización (woonwijk) voor welgestelde Spanjaarden en ongetwijfeld ook veel buitenlandse bewoners. Is de zuidkust op veel plaatsen droog en zanderig, hier was het een walhalla van groene velden, waterpartijen, bloemrijke stroken en tuinen en weelderig begroeide rotondes. Het mag wat kosten hier, dat is duidelijk, maar groen en water betekent doorgaans ook veel vogels. En dat bleek, want bij de eerste vijver waar we stopten was het meteen erg leuk vogels kijken: vele tientallen Geelpootmeeuwen en Zwartkopmeeuwen zaten te rusten aan de rand, evenals meerdere Steltkluten en Groenpootruiters, terwijl op het water enorme aantallen Dodaarzen zwommen tussen de vele eenden en Meerkoeten. Maar juist die laatste soort had onze speciale aandacht, want tussen de Meerkoeten zou hier wel eens de zeldzame en gewilde Knobbelmeerkoet te vinden kunnen zijn. En inderdaad, de geringe oppervlakte van de plas maakte het checken makkelijk en overzichtelijk en zo vonden we al snel onze doelsoort. Die kun je maar beter hebben, want makkelijk zijn ze hier echt niet! Dat bleek, want het was de eerste, maar naar achteraf bleek ook meteen de laatste van de trip!
De tweede plas die we bezochten bracht eigenlijk meer van hetzelfde, maar dan minder. Als je begrijpt wat ik bedoel.
Op weg naar ons hotel checkten we nog een plek waar de afgelopen weken af en aan een Sierlijke stern werd gezien. Helaas bleek het tij ontzettend hoog te zijn, dus was er geen stern dichtbij te zien. Wel zagen we de eerste Dunbekmeeuwen van de reis (ook leuk!) en maar weer eens twee Visarenden.
We sloten de dag af bij de befaamde kolonie van de zeldzame Huisgierzwaluwen. Ook dit is een soort die vanuit Afrika aan een noordwaartse opmars bezig is en zich hier inmiddels stevig heeft gevestigd. De kolonie zit op loopafstand van ons tweede hotel en ze zijn soms zelfs vanuit de kamers te zien!
Dag 7
De laatste hele dag van deze reis staat in het teken van de oostkant van Nationaal park Doñana. Het grootste deel van het reservaat ligt aan de westkant van de Guadalquivir, maar dat is niet te bereiken zonder een enorme omweg te maken. Dat hoeft echter ook niet, want ook rondom Sanlúcar, waar wij zijn, is genoeg moois te vinden. Een tweede poging voor de Sierlijke stern mislukte helaas ook. Er zaten enkele groepjes Grote sterns en Visdieven, vele soorten steltlopers en een aantal Dunbekmeeuwen, maar de vogel waar het ons vooral om ging zat er niet tussen.
Dan maar door, eerst richting de zoutpannen. Uiteraard veel Flamingo's en Steltkluten hier (zoutpannen zijn in Zuid-Europa onlosmakelijk met deze soorten verbonden), maar ook opvallend veel (honderden!) Dunbekmeeuwen. Verder ook leuke aantallen steltlopers (o.a. Krombekstrandlopers, Kleine strandlopers, Kemphanen), meerdere Reuzensterns, enkele Vis- en Dwergarenden en een Hop.
Een van de hoofddoelen tijdens het vogels kijken in Zuid-Spanje is altijd de zeldzame Witkopeend. Ze zijn nergens echt talrijk, maar er is een aantal redelijk betrouwbare locaties voor deze mooie soort. Nu dragen eenden in het algemeen in de nazomer niet hun mooiste jasje en dat geldt ook voor Witkopeenden (ze hebben een wat slordig kleed en bij de mannen ontbreekt doorgaans de kenmerkende blauwe snavel), maar desalniettemin wil je ze natuurlijk in de kijker krijgen. Op de volgende locatie van deze dag, een lagune met vogelkijkscherm, lukte dat voor het eerst. Maar deze plek heeft nog een tweede specialiteit in de aanbieding. In de begroeiing maak je namelijk kans op Mediterrane kameleons! Deze soort konden we vorig jaar helaas niet vinden, dus ik was zeer gebrand op revanche. Bovendien had iedereen veel zin in deze soort, dus zochten we met vereende krachten. En dat bleek nodig! Ondanks dat de dieren niet echt klein zijn, gaan ze geweldig op in de weelderige begroeiing (dat is natuurlijk ook hun kernkwaliteit). Als je oog er niet toevallig op valt, loop je er zo aan voorbij. Daarnaast zitten ze ook in een soort van bos met heel veel, heel grote struiken en bomen en dus genoeg begroeiing om heerlijk kameleonnetje in te spelen. Maar twee verschillende deelnemers wisten de jackpot te raken: eerst werd een heel klein exemplaar gevonden en vlak voor we onze zegeningen wilden tellen vond iemand anders een schitterend, volwassen dier. Prachtig!
Een hobbelig weggetje door het bos leidde ons uiteindelijk naar een droog, steppeachtig gebied langs de Guadalquivir. Af en toe lagen er ook wat natte delen tussendoor, die meteen vol vogels zaten. We zagen, behalve een Rode wouw, aanvankelijk niets wat we nog niet eerder zagen. Daar kwam verandering in tijdens een wandeling naar een uitkijktoren die in het droge gebied stond. In eerste instantie denk je dat er in die kale stukken met alleen wat scrub niets zit, maar dat bleek gelukkig niet zo: zo nu en dan kwamen er namelijk individuen of groepjes van de altijd lastig te vinden Kleine kortteenleeuweriken omhoog! In vlucht zijn ze dan makkelijk op te pikken (mede vanwege hun kenmerkende roep), maar als ze eenmaal weer tussen de prikkelstruikjes geland zijn, valt het niet mee om ze terug te vinden. Gelukkig lukte dat uiteindelijk iedereen en had ik het geluk een korte stare-down te hebben met een exemplaar.
Bij de laatste plek van de dag, een kleine lagune, zagen we, naast vele Zwarte ibissen, ook vier Purperkoeten en nog eens zeker 8 Witkopeenden. Ze zaten hier zelfs wat dichterbij, maar helaas wel in 'fout licht' voor de echt mooie fotografische herinnering. Ach ja, het zij zo.
Op de weg terug kwamen we erachter dat driemaal niet altijd scheepsrecht is. Ook nu zaten er geen sterns op de plek van de Sierlijke sternwaarneming; het water ging wel af, maar niet snel genoeg om stukjes strand of rots, die als rustplaats zouden kunnen dienen, boven water te krijgen. We namen ons verlies, het was desalniettemin mooi, heel mooi geweest!
Dag 8
Vroeg op, maar een soepele terugreis bracht ons aan het begin van de middag terug in een eveneens warm Nederland. Deelnemers, hartelijk dank voor deze fijne week! Het was gezellig, mooi en leuk; hopelijk volgend jaar verder!
Opmerkingen