SIERRA LEONE: SIERRAOUSLY SURPRISING!

Bijgewerkt op: 29 feb. 2020


Sierra Leone, februari 2020. Achter, v.l.n.r.: Frank van Duivenvoorde, Tanja de Leeuw, Roos van Oosten en Marloes Aarts. Voor v.l.n.r.: Martijn Bot, Akke Vos en Noël Aarts.

Dit is de slogan die het National Tourist Board van het land enkele jaren geleden meende te moeten lanceren om het toerisme in de vaart der volkeren vooruit te stuwen. Het allitereert lekker, dat moet gezegd, maar het is voor de rest toch vooral een lelijke tongbreker waar menig marketingbureau zich even verbaasd als verafschuwd bij achter de oren zou krabben. De vorm doet geen recht aan de inhoud, want dat het land serieus verrassend is, en dan in zeer positieve zin, daarover zal iedereen die het land bezoekt het unaniem eens zijn. Want wat is Sierra Leone vriendelijk, veilig, tolerant en prachtig en wat is het toch jammer dat de wereld bij het horen van de naam nog steeds in een soort Pavlovreactie denkt aan oorlog, uitbuiting en enge ziektes. De reden dat deze reis bestaat is juist om dat beeld voorgoed om te draaien. Nog even kort de ontstaansgeschiedenis, voor wie dat niet heeft meegekregen. In november 2018 startten twee docenten van de School voor toerisme (Anton Hoexum en Liane Eijgelshoven) van het Noorderpoort in Groningen een aanvraag voor een excellentieproject. Via via waren er contacten gelegd met Caroline de Greeff van Fair 2 Travel en het idee was om met vier excellente studenten een project op te starten om te proberen om een steentje bij te dragen aan het keren van het tij voor wat betreft het toerisme in Sierra Leone. De aanvraag voor het project werd goedgekeurd en in februari 2019 mocht de groep daadwerkelijk naar het land toe om het project daar uit te werken. Inmiddels had ik ook een plek gekregen in het geheel, omdat we er inmiddels achter waren dat de meeste potentie voor het land lag in het eco/natuur/vogeltoerisme, iets waarin ik een bijdrage zou kunnen leveren. Tijdens het eerste bezoek aan Sierra Leone is er door de vier uitverkoren studenten (Danitsja Poelarends, Nickiya Forbes, Anna Mika Poelstra en Marvin Sietsema) hard gewerkt aan een website voor de community van River #2 en voor lokale gids Daniel Macauley, is er een promofilmpje gemaakt met eigen beelden en is er een eindpresentatie gegeven in de Hotspot van Noorderpoort. Tenslotte is er een 11-daagse reis ontwikkeld, waarbij we de focus hebben gelegd op wat in onze ogen dus het USP van Sierra Leone zou kunnen zijn: de natuur en de vogels/zoogdieren. Bij de samenstelling van de reis was het uitgangspunt om deze tegen kostprijs aan te bieden en dat het enige doel zou zijn om het lokale toerisme te steunen en vervolgens te hopen op een sneeuwbaleffect aan goede verhalen. Op die manier zou ons project ook op lange termijn en heel direct effect kunnen sorteren en dat is uiteindelijk natuurlijk het mooist denkbare resultaat.


Noorderpoortstudenten aan het werk op het strand van River #2. Ze interviewen hier lokale gids Daniel Macauley.

Maar ja, dan heb je een mooie reis samengesteld, maar dan is het vervolgens wel zaak om die onder de aandacht te brengen bij de juiste doelgroep. Omdat er geen tijd meer was voor een uitgebreid marketing- en promotieplan hebben we getracht dat pragmatisch en logisch op te lossen. Biridngholland.nl heeft natuurlijk een grote en voor dit soort reizen een zeer geschikte achterban, dus werd besloten om de reis daar te publiceren. Uiteraard is het niet onze reis (daarmee zou het begrip Birdingholland.nl wel erg worden opgerekt ;-)), maar we zouden de site puur gebruiken om geïnteresseerden te bereiken en ik zou mee gaan als (participerend) reisleider vanwege mijn ervaring in het land, mijn band de organisatie waar het project is ontstaan (Noorderpoort) en uiteraard mijn passie voor natuur in het algemeen en vogels in het bijzonder. De organisatie van een dergelijke reis is natuurlijk een vak apart en werd dan ook uit handen gegeven en wederom neergelegd bij Fair 2 Travel. Zo ontstond dus een uniek samenspel van vele partijen die alle vooral het beste voor hadden met het land en de mensen! Tot onze grote verbazing duurde het maar kort voor de eerste geïnteresseerden zich meldden en binnen de kortste keren waren de zes plaatsen gevuld. Sterker nog: als we het dubbele aantal plaatsen beschikbaar zouden hebben gehad zou dat ook goedgekomen zijn, maar voor een dergelijke "pionierreis" op een dergelijke bestemming is het niet verstandig en logistiek eigenlijk ook niet mogelijk om met een grotere groep weg te gaan. In september organiseerden we een bijeenkomst met de deelnemers waarin we de reis nog enigszins naar onze eigen wensen aanpasten en op 12 februari jl. was het dan zo ver en stegen we met zeven personen vanuit Brussel op in de richting van Freetown, Sierra Leone! Het grote avontuur kon beginnen! DAG 1 en 2: River #2 en omgeving Na een vlekkeloze reis arriveerden we in het laatste licht op Lungi Airport in Sierra Leone. Nadat we allemaal Coronavrij waren verklaard konden we de Ferry op naar Freetown en zagen we de eerste soorten: Schildraven, Westelijke rifreigers, Geelsnavelwouwen, Afrikaanse koningssterns: het zijn niet de meest zeldzame en tot de verbeelding sprekende soorten, maar je moet ergens beginnen ;-). Eigenlijk voelde het de volgende ochtend pas echt als begin. We konden nu daadwerkelijk zien waar we de nacht hadden doorgebracht: een prachtig, tropisch strand openbaarde zich en rondom de community bleek het erg leuk vogelen. In de eerste uren licht ging het dan ook hard met de soorten. We zullen u in dit verslag droge opsommingen van soorten besparen en vooral en waar mogelijk foto's laten zien van onze waarnemingen. Uiteraard hebben we veel meer gezien aan vogels, vlinders en zoogdieren dan hier getoond kan worden, maar zoals eerder gezegd: het doel van deze reis was ook om te ontspannen en te genieten; het was geen 100% "hardcore" vogelreis zoals je die bij andere organisaties vindt. Daarnaast konden en wilden simpelweg niet op elk piepje en elke beweging een naam plakken; vele soorten waren ook voor ons zelf nieuw en dat maakt het allemaal wel erg overweldigend. Ook de gidsen op Tiwai waren over het algemeen niet heel erg thuis in de vogels, dus we hebben hier en daar best wel wat "laten lopen". Wellicht kunnen we daar zelf de komende jaren met wat ervaring op zak nog stappen in maken.

Strand van River #2 bij zonsopkomst.

Woodland kingfisher / Senegalijsvogel

Violet-backed starling / Amethistspreeuw

Village weaver / Grote textorwever

Splendid sunbird / Roodbuikhoningzuiger

Senegal Coucal / Senegalese sporenkoekoek

Tawny-flanked prinia / Roesflankprinia

West-African pied hornbill / Bonte tok

Malachite kingfisher / Malachietijsvogel

Hooded vulture / Kapgier

Hooded vulture / Kapgier

Hooded vulture / Kapgier

West African crested tern, Lesser crested terns, Sandwich tern / Afrikaanse koningssterns, Bengaalse stern (de kleine met de oranje snavel) en Grote stern.

Klaas cuckoo / Klaas' koekoek

Yellow-billed kite / Geelsnavelwouw

Geelsnavelwouw / Yellow-billed kite

Bronze mannikin / Gewoon ekstertje

De vissers brengen de vangst binnen. Veel visserij gebeurt hier nog in kleine, traditionele schepen en met de hand.

De vissers brengen de vangst binnen.

Wandelen door de community van River #2

De overkant van River #2 kon alleen worden bereikt per traditioneel bootje. Hier Frank tussen enkele locals.

Naast bovenstaande soorten zagen we ook nog enkele Mottled swifts / Geschubde berggierzwaluwen, Johanna's Sunbirds / Groenkruinhoningzuigers en nog enkele lokale vliegenvangers en andere zangertjes. Leuk waren ook de zingende fitissen en de verschillende soorten steltlopers, die over enkele weken de Sahara/Sahel zullen oversteken om onder andere bij ons aan te komen. Dat blijft toch een verbluffend en moeilijk voor te stellen fenomeen (ik vond onze reis per vliegtuig van 6,5 uur al best lang en afzien ;-)). Toen de ergste hitte aan het einde van de middag was verdwenen (hoewel...) stonden er twee erg leuke onderdelen op het programma. Ten eerste een wandeling rondom "The Dam" (een stuwmeer met daaromheen tropische bossen), gevolgd door een poging om de mythische Picathartes in beeld te krijgen. De dam stelde ons niet teleur. De plek bleek erg vogelrijk en de nieuwe soorten volgden zich in rap tempo op. Hier weer een selectie van de waarnemingen van de middag.

Cassin's spinetail / Cassins gierzwaluw

Great blue turaco / Reuzentoerako. Er werden ook twee Groene toerako's gezien.

African harrier hawks / Kaalkopkiekendieven. De algemeenste roofvogels, naast Geelsnavelwouwen.


Peregrine / Slechtvalk (lokale ondersoort)

Lesser striped swallow / Savannezwaluw

Birding the dam!

Wat het klapstuk van de middag had moeten worden werd uiteindelijk een lichte teleurstelling. Nabij de dam bevindt zich namelijk een broedplaats van de enigmatische en fascinerende Picathartes (Kaalkopkraai). Deze soort broedt in moddernesten in overhangende grotten in tropische bossen en is daardoor vaak erg lastig te vinden. In of rond het broedseizoen biedt een bezoek aan de nestplaats haast een garantie op een waarneming, maar in het droge seizoen (nu) moet je hopen dat de vogel aan het eind van de dag komt slapen nabij de oude nestplaats. Dat deed de vogel vandaag helaas niet, dus keerden we zonder Picathartes maar met een waarneming van het nest (tsja...) weer terug naar River #2.

Nest van de Picathartes

DAG 3: Reisdag River #2 -> Tiwai Dag drie stond in het teken van een lange rit door het binnenland naar de volgende bestemming: het fameuze eiland Tiwai, beroemd vanwege z'n ligging in de rivier de Moa en de aanwezigheid van vooral veel soorten apen, vlinders en ook vogels. De reis duurde wat langer dan strikt noodzakelijk omdat we voor drie volle dagen boodschappen moesten meenemen en elk product ergens anders aangeschaft moest worden (het fenomeen supermarkt is hier niet of nauwelijks bekend), we onderweg te maken kregen met de nodige checkpoints en we een keer moesten stoppen om een band te verwisselen. Tijdens zo'n reisdag trekken het land en de mensen echter als een lange film zonder vast script aan je voorbij en dat maakt dat je echt de tijd hebt om het land "binnen te laten komen" en je je meer dan eens bevoorrecht voelt deze ervaring mee te mogen maken!






Dag 4, 5 en 6: Tiwai National Wildlife Sanctuary Zoals gezegd: Tiwai Island is een internationaal befaamde plek, maar in tegenstelling tot andere internationaal befaamde plekken is het hier nog steeds aangenaam rustig en bovenal waanzinnig mooi. Het is een klein stukje paradijs van 12 vierkante kilometer in het oosten van het Sierra Leone, dat we tijdens ons verblijf deelden met enkele handen vol andere westerlingen (waaronder uiteraard Nederlanders, die overigens allen tropenarts in het land waren) en vooral veel apen. Helaas bleken de groepen Chimpansees, ondanks vele kilometers aan wandeltochten op zoek naar deze mensaap, onvindbaar (ze zijn lastig in het droge seizoen), maar dat gemis werd gecompenseerd met waarnemingen van o.a. Potto, Demidoff's gallago, Western red colobus, Black-and-white colobus, Diana monkey, Sooty mangabey, Lesser spot-nosed monkey, Campbell's monkey en Olive colobus.

De drie dagen werden gevuld met vele wandelingen (zowel overdag als 's nachts), enkele boottochten en ontspanning rondom de campsite. Ook waren de hangmatten bij de rivier populair en de schaduwrijke plekken rondom de tenten werden door de groep gebruikt om de bomen en de lucht af te zoeken naar vogels en zoogdieren. Het waren dus drie dagen vol ontspanning (soms door fikse inspanning, maar alleen als je daar zin in had; alle excursies waren uiteraard facultatief) en natuurbeleving in optima forma op een plek ver weg van de buitenwereld, telefoon en internet. Zo hoort vakantie te zijn, nietwaar?

Een van de boottochten rond het eiland.

Relax!

Western red colobus. Lucky shot, heet dat...

Diana monkey. De mooiste van alle, maar vaak heel hoog in de bomen en erg schuw.

Black-and-white colobus

Olive colobus

Campbell's monkey

De aanlegsteiger van Tiwai.

Zwarte bijeneters. Een dagelijkse verschijning rond het kamp, maar wat een knallers!

Yellow-casqued hornbill / Geelhelmneushoornvogel

Rock pratincole / Rotsvorkstaartplevier