ROOFVOGELS IN GELDERLAND: HAAKSNAVELS, KRUISBEKKEN EN EEN DEBUTERENDE GIDS!

Tekst: Olaf Klaassen (Welkom bij de Birdingholland.nl-club!) Zoveel mogelijk roofvogelsoorten op één dag proberen te zien, en dan starten met een kwartet spechtensoorten voordat de excursie goed en wel is begonnen: Kleine Bonte, Grote Bonte, Groene en Zwarte Specht. Het is meteen duidelijk dat we in Oost-Gelderland zijn, aan de rand van het Bergherbos om precies te zijn. Maar hadden zich wel de juiste vogelsoorten voorbereid op onze komst? Dat antwoord kregen we toen er binnen vijf minuten een juveniele Sperwer pal voor onze neus voorbijkwam. Jazeker, hier zitten ook roofvogels! Het was het begin van een excursie die gedurende één week tweemaal op het programma stond en waarop we naast het Bergherbos ook wat locaties in de Oude Rijnstrangen en de Veluwe zouden aandoen: zeer uiteenlopende gebieden met zeer uiteenlopende vogelsoorten. Het Bergherbos is een roofvogelrijk bos met landelijk gezien hoge dichtheden Haviken en Wespendieven. Dat waren dan ook de doelsoorten voor de eerste uurtjes. Tel daarbij op dat er langs de rand van dit bos stuwing van roofvogeltrek optreedt (de fameuze roofvogeltrektelpost Eltenberg ligt aan de zuidpunt van dit bosgebied) en je hebt de ingrediënten voor een verwachtingsvol roofvogelfestijn.

21 augustus 2021

Eerst maar eens het bos in, waar we een mooie vliegshow van een Grauwe Vliegenvanger kregen voorgeschoteld tegen een achtergrond van zingende Glanskop en roepende Kuifmees. Leuk, maar we kwamen voor de roofvogels. Ook leuk, of misschien nog wel veel leuker, waren de Kruisbekken die met hun steeds aanzwellend geroep hun aanwezigheid verraadden. Dat was een soort die iedereen graag wilde zien! Toegegeven, geen roofvogel, maar wel een kromme snavel, dus een spontaan ingelaste zoektocht naar deze soort werd unaniem goedgekeurd. We hoorden constant groepjes overkomen en ook ergens neerstrijken maar steeds op een voor ons onzichtbare plek. Maar zoals dat wel vaker gaat bij vogels kijken, als je de moed bijna hebt opgegeven, want wij waren alweer teruggeschakeld naar het roofvogelprogramma door in een Havikterritorium een eventueel rondvliegend jong op te wachten, zijn de vogels je opeens verrassend goedgezind. En dat is nog zacht uitgedrukt, want werkelijk exact op de plek waar wij ons hadden opgesteld, pal onder een lariks, streek een clubje van 10-15 vogels neer: het waren vermoedelijk meerdere families, want wij konden minutenlang zowel Kruisbekken in mannelijk, vrouwelijk en juveniel kleed bewonderen. Ondertussen hoorden we ze nog wat doorpruttelen, zelfs wat zanggeluidjes, met op de achtergrond het geroep van rondvliegende groepjes. Wat een fantastische “soundscape”, wij werden er helemaal stil van. Hadden wij hiermee aan het begin van de dag al het hoogtepunt van de excursie bereikt?

Kruisbekken (Foto: Tanja de Leeuw)
Kruisbek (Foto: Tanja de Leeuw)
Grauwe vliegenvanger (Foto: Tanja de Leeuw)

Beduusd van al dit schoons liepen we terug voor de koffie, maar de koek was nog niet op. En dat was ook niet de bedoeling want behalve Sperwer en wat Buizerds hadden we nog niet veel roofvogels gezien. Een open veldje middenin het bos bood ons wat uitzicht, en twee cirkelende roofvogels bleken al vrij snel als Wespendief en Buizerd herkend te worden. Perfect studiemateriaal om het verschil tussen beide soorten te zien! Ook vloog hier een Havik voorbij die zich goed liet bekijken zodat de gewenste doelsoorten binnen waren en tevens het aantal roofvogelsoorten wat werd opgekrikt.


Terug aan de rand van het bos, met uitzicht op de trekbaan, was het inmiddels flink opgewarmd en zo zou het de rest van de dag ook blijven. Ideale omstandigheden voor roofvogels om de lucht in te gaan, en voor ons om gewoon af te wachten wat zich aan zou dienen. Dat waren eerst twee jonge Buizerds, toen een jonge Torenvalk, toen een adulte Sperwer, toen een jonge Sperwer, toen weer een jonge Torenvalk… Na een kwartier keken wij naar minimaal 12 roofvogels tegelijk! Zowel van Buizerd (4), Sperwer (3) en Torenvalk (5) hingen families met jongen rond die het regelmatig met elkaar aan de stok hadden. Wat een fijn roofvogelfeestje om mee te maken!

Torenvalk (Foto: Ruth van den Herik)
Buizerds en Torenvalk (Foto: Remco Zuidam)

De volgende stop was de Lobberdense Waard bij Pannerden, een kleigatencomplex met kans op rondhangende Visarend of jagende Boomvalk. Beide soorten lieten het afweten maar een bedelend Buizerdjong met een alarmerende oudervogel bood ons de gelegenheid juveniel en adult in deze tijd van het jaar van elkaar te onderscheiden. Het ontbreken van nieuwe roofvogelsoorten werd hier gecompenseerd door een langsvliegende juveniele Groene Specht en een belletje Ooievaars.